Intonacja

W języku polskim można zaobserwować trzy kontury intonacyjne. Czyli trzy typy zmian tonu głosowego.

  • Spadek tonu podstawowego: kedencję
  • Wzrost tonu podstawowego: antykadencję
  • brak zmiany tonu podstawowego: progrediencję

Za naturalny, nienacechowany ton podstawowy uznamy intonację środkowej części zdania twierdzącego, niezawierającego specjalnych wyróżnień.

Jeśli wziąć pod uwagę kierunek i rodzaj zmian wysokości tonu podstawowego :

  1. wyraźny spadek – kadencja lub intonacja twierdząca; kontur tego typu charakterystyczny jest dla zakończonych wypowiedzi niepytajnyc, pytań o uzupełnienie:
    Mama gotuje obiad.
    Wolisz żelki czy chipsy?
  2. silny wzrost: antykadencja lub intonacja pytajna; rozpoczyna się na akcentowanej sylabie ostatniego wyrazu; charakterystyczny dla pytań o rozstrzygnięce lub wypowiedzi urwanych:
    Czy lubisz żelki?
    Może wolisz chipsy?
  3. brak zmiany: progrediencja; brak silnego wzrostu, jak i spadku tonu podstawowego w obrębie ostatniego wyrazu.”Zdania twierdzące wymawiane w izolacji lub w dialogu charakteryzuje w języku polskim wyraźna kadencja. W tekście ciągłym, np. w czytaniu, wewnątrz akapitu, kadencja może być znacznie osłabiona lub może wystąpić intonacja progredientna (…) Frazy, których wygłosy nie pokrywają się z końcem zdania, często mają infonację progredientną” (I. Sawicka, 1995)

Intonacja jest ważna ze względu na to, że w wielu przypadkac jest jedynym wykładnikiem treści wypowiedzeń, ponieważ sygnalizyje, czy zdanie jest pytaniem, czy twierdzeniem,

Marta jest w szkole?

Marta jest w szkole.

Antykadencja  więc przekształca twierdzenie w pytanie o rozstrzygnięcie.

About these ads
Published in: on Czerwiec 13, 2007 at 8:55 am  Comments (9)  

The URI to TrackBack this entry is: http://gramatyka.wordpress.com/2007/06/13/intonacja/trackback/

Kanał RSS z komentarzami do tego wpisu.

9 komentarzyDodaj komentarz

  1. A co z intonacją akutową, cyrkumfleksową? Czemu nie ma takiego rozróżnienia?

  2. cyrkumfleksowa to opadajaca, wynik przestawki o
    akutowa to wznoszaca i wynik przstawki to a

  3. Warto chyba dopisać autora, szczególnie jeżeli bezprawnie wyciąga się fragmenty jego pracy dyplomowej… co wydaje mi się karalne…

  4. Nie ukrywam, że nie są to moje teorie, a materiały do nauki gramatyki języka polskiego („nie tylko” tyczy się przede wszystkim moich notatek):

    http://gramatyka.wordpress.com/home/

    „Do opracowania zagadnień fonetycznych wykorzystałam przede wszystkim (ale nie tylko) „Zarys fonetyki i fonologii współczesnego języka polskiego” dr. Marka Wiśniewskiego z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. ”

    Niestety nie wiem, czy była to praca dyplomowa dra Wiśniewskiego, ale na pewno dobry podręcznik

  5. Jeśli chodzi o intonację, to także zamieściłam bibliografię:

    http://gramatyka.wordpress.com/2007/06/13/intonacja-bibliografia/

    Choć ciekawa jestem, o jaką pracę dyplomową chodzi – innych publikacji na ten temat nie znam

  6. Przykłady zdań: „wolisz żelki czy chipsy?”, itd. pochodzą z mojej pracy. Tylko teraz mam zagwozdkę bo prześladuje mnie wrażenie, że to ja je wymyśliłem (jeszcze były nagrywane jako materiał do badań częstotliwości, jeszcze było co z wyrazem „kakao”). Raczej takie głupie żelki nie pochodzą z książek z zamieszczonej bibliografii (ale może?). ;-))) W sumie, niektóre zdania były umieszczane jako cytaty, ale tak mi się w pamięci wyryły, że po tych kilku latach wydały się bardzo znajome (punkty 1 2 3 są prawie identyczne – ja miałem jeszcze wykresy ;-) W sumie to tylko fragment. Z drugiej strony fajnie jest natknąć się na coś takiego.

    • W sumie sprawdziłem źródła to bibliografia się pokrywa (przynajmniej w tym fragmencie, bo praca była poświęcona modyfikacji sygnału prozodii, więc zupełnie inna dziedzina). Mogę podesłać kontury tonu podstawowego fajnie ilustrują opisaną teorię.

  7. ale zal to strona dlA nieukow xD ilesh amcei lat 2 :D

  8. za; :D x-o :2 :D :p ;p :X


Dodaj komentarz

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

Obserwuj

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.

%d bloggers like this: