Zmiany głoskowe ze względu na typ wyrażeń, w których obserwujemy wpływ sąsiedztwa fonetycznego

Biorąc pod uwagę typ wyrażeń językowych, w których obserwujemy wpływ sąsiedztwa fonetycznego, można wyróżnić:

  1. upodobnienia wewnątrzwyrazowe
  2. upodobnienia międzywyrazowe


Upodobnienia wewnątrzwyrazowe to takie, gdy wpływ sąsiedztwa fonetycznego zaobserwujemy w obrębie jednej tylko jednostki wyrazowej współczesnego języka polskiego.

Mogą mieć dowolny kierunek. Mogą być zarówno postępowe, jak u wsteczne.

twarz – tvasz (teren poznański) lub tfasz (pozostałe regiony Polski)  – postępowe : bezdźwięczne t wpływa na dźwięczne v i pojawia się bezdźwięczne f

trzy – tszy lub czszy – wsteczne : szczelinowa sz wpływa na zwartą t i pojawia się zwarto-szczelinowa cz

Upodobnienia międzywyrazowe to obserwowane na granicy dwóch sąsiadujących ze sobą jednostek wyrazowych danego języka naturalnego.

Tego typu upodobnienia we współczesnej polszczyźnie mówionej są zawsze tylko i wyłącznie wstępne.

od siebie – ot siebie lub oć siebie

sklep Adama – skleb Adama

Published in: on Czerwiec 13, 2007 at 4:30 pm  Comments (3)  

The URI to TrackBack this entry is: https://gramatyka.wordpress.com/2007/06/13/zmiany-gloskowe-ze-wzgledu-na-typ-wyrazen-w-ktorych-obserwujemy-wplyw-sasiedztwa-fonetycznego/trackback/

RSS feed for comments on this post.

3 komentarzyDodaj komentarz

  1. Witam,
    mam pewne wątpliwości:
    „trzy – tszy lub czszy – wsteczne : szczelinowa sz wpływa na zwartą t i pojawia się zwarto-szczelinowa cz”- z tym się zgadzam, tylko należałoby też wspomnieć, że pierwszy etap upodobnienia to upodobnienie postępowe pod względem dźwięczności: bezdźwięczna właściwa „t” wpływa na dźwięczną „rz”, co powoduje, że wymawiamy „sz”. Zachodzi tu również upodobnienie wsteczne pod względem miejsca artykulacji: dziąsłowa „sz” wpływa na „t” i wymawiając mamy „t” dziąsłowe, w fonetyce oznaczane znakiem „t” z kropką pod znakiem. A dopiero po tych zjawiskach następuje uszczelinowienie głoski, czyli uodobnienie wsteczne pod względem zbliżenia narządów artyulacyjnych: i dlatego ze zwarto- wybuchowej „t”, tworzy się w trakcie artykulacji zwarto-szczelinowe „cz”
    Następnie uważam, że jeśli chodzi o przyład upodobnień międzywyrazowych: sklep Adama, to realizacja dźwięcznej „b” przed samogłoską „a” będzie mieć miejsce tylko i wyłącznie w wymowie krakowsko-poznańskiej, w pozostałych wymowach, np. warszawskiej będzie „sklep adama” czyli jak w oryginale. Dziękuję.

  2. Zapomniałabym, w wyrazie „twarz” realizowanego jako „tfasz” należałoby też wspomnieć o prawie wygłosu absolutnego- nie realizujemy dźwięczności w wygłosie wyrazu, dlatego zamiast „rz” mamy „sz”. Pamiętajmy, że analizujemy różnice między mową a pismem…

  3. To ja dziękuję🙂


Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: