Anatomiczne mechanizmy powodujące zmiany głoskowe

Są dwie możliwości oddziaływania kontekstu:

  1.  perseweracja (lewostronne sąsiedztwo ma wpływ na artykulację bezpośrednio graniczących głosek)
  2. antycypacja (prawostronny kontekst decyduje o cechach artykulacyjnych głoski go poprzedzającej)


Perseweracja

Perseweracja (łac. perseveratio – obstawanie przy czymś) – zaburzenie psychiczne, polegające na uporczywym powtarzaniu tej samej czynności (mogą być to słowa, zdania, skojarzenia, ale również fragmenty melodii lub omyłki), mimo zaniku wywołującej ją przyczyny. Występuje w schizofrenii, katatonii, otępieniu umysłowym. /Wikipedia/

W gramatyce perseweracja polega na zbyt długim utrzymywaniu narządów mowy w pozycji znamiennej dla głoski występującej w lewostronnym kontekście. W efekcie głoska występująca potem traci swoje właściwości i pod względem cechy uzależnionej od przedłużonych ruchów narządów mowy upodobnia się do poprzedzającej.

kwiat – kviat lub kfiat

Przy wymawianiu nagłosowego dźwięku k wiązadła głosowe są rozsunięte i w tej pozycji pozostają zbyt długo. W efekcie czego następna głoska zrealizowana zostaje bezdźwięcznie f zamiast dźwięcznego v.

Antycypacja

Antycypacja  [łac. anticipare ‘poprzedzać’], językozn. przyczyna upodobnienia wstecznego, polegająca na przedwczesnym wykonaniu ruchu artykulacyjnego głoski poprzedzającej inną głoskę. /www.encyklopedia.pwn.pl/

to proces odwrotny do perseweracji. Polega na zbyt wczesnym wykonaniu ruchów artykulacyjnych charakterystycznych dla wypowiadania głoski występującej w prawostronnym kontekście. Głoska bezpośrednio przed nabywa cech następującej po niej sąsiadki. Upodobnia się do niej pod względem tych właściwości fonetycznych, które zależą od przyspieszonych ruchów artykulacyjnych.

zdzielić – zdzielić lub ździelić

Barwa środkowojęzykowej głoski dź uzależniona jest od zwarcia, a potem szczeliny utworzonej przez środek języka i podniebienie twarde. Występuje tutaj zbyt wczesne uaktywnienie środka języka. Przez co pierwszy segment nie jest wymawiany jako głoska przedniojęzykowa z, lecz pod względem miejsca artykulacji upodobnia się do sąsiadującej głoski dź i powstaje środkowojęzykowa głoska ź.

Published in: on Czerwiec 14, 2007 at 9:23 am  Dodaj komentarz  

The URI to TrackBack this entry is: https://gramatyka.wordpress.com/2007/06/14/anatomiczne-mechanizmy-powodujace-zmiany-gloskowe/trackback/

RSS feed for comments on this post.

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d bloggers like this: